हात्तीपाइले रोग के हो ? यसरी सर्छ, यस्ता छन् मुख्य लक्षण

काठमाडौं । हात्तीपाइले रोग नेपालमा अझै पनि जनस्वास्थ्यको चुनौतीका रूपमा रहेको संक्रामक रोग हो। चिकित्सकीय भाषामा यसलाई लिम्फेटिक फाइलेरियासिस भनिन्छ। यो विशेष प्रकारका परजीवीले संक्रमण गराएपछि हुने रोग हो।

हात्तीपाइले रोग मुख्यतः संक्रमित व्यक्तिलाई टोकेको संक्रमित लामखुट्टेको टोकाइबाट मानिसमा सर्ने गर्छ। लामखुट्टेले संक्रमित व्यक्तिको रगतबाट परजीवी लिएपछि अर्को व्यक्तिलाई टोक्दा संक्रमण फैलिन सक्छ।

यो रोगको सुरुवाती चरणमा धेरै मानिसमा कुनै स्पष्ट लक्षण नदेखिन पनि सक्छ। तर संक्रमण लामो समयसम्म रहँदा शरीरको लिम्फ प्रणालीमा क्षति पुग्न सक्छ। त्यसपछि खुट्टा, हात, स्तन वा पुरुषको अण्डकोषलगायतका अंग असामान्य रूपमा सुन्निने समस्या देखिन सक्छ।

खुट्टा अत्यधिक सुन्निएर ठूलो हुने अवस्थालाई सामान्य बोलचालमा ‘हात्तीपाइले’ भन्ने गरिन्छ। रोग बढ्दै जाँदा प्रभावित अंगमा दुखाइ, भारीपन, छालामा परिवर्तन तथा दैनिक कामकाजमा समेत समस्या हुन सक्छ।

कसरी बच्ने ?

हात्तीपाइलेबाट बच्न लामखुट्टेको टोकाइबाट जोगिनु महत्वपूर्ण हुन्छ। घर वरिपरि पानी जम्न नदिने, झुल प्रयोग गर्ने, लामखुट्टे नियन्त्रण गर्ने तथा स्वास्थ्य संस्थाले सञ्चालन गर्ने हात्तीपाइलेविरुद्धको औषधि सेवन अभियानमा सहभागी हुनु प्रभावकारी उपाय हुन्।

स्वास्थ्यकर्मीले सिफारिस गरेको औषधि नियमित रूपमा सेवन गर्दा समुदायमा रोग फैलिने जोखिम कम गर्न सहयोग पुग्छ। हात्तीपाइलेको शंका लागेमा वा शरीरका कुनै अंग असामान्य रूपमा सुन्निन थालेमा स्वास्थ्य संस्थामा जाँच गराउनु आवश्यक हुन्छ।