कहिलेकाहीँ जीवनले हामीलाई त्यस्तो ठाउँमा ल्याएर उभ्याउँछ, जहाँ अगाडि जाने बाटो देखिँदैन र पछाडि फर्केर हेर्दा पनि आफ्नै संघर्षका असंख्य घाउहरू मात्र देखिन्छन्।
कसैलाई लाग्न सक्छ—उसको जीवनमा केही भएको छैन। तर हरेक मुस्कानको पछाडि एउटा कथा हुन्छ।
कुनै कथा पैसाको अभावसँग लडिरहेको हुन्छ। कुनै कथा परिवार बचाउने दौडमा हुन्छ। कुनै कथा सपनाहरू पूरा गर्ने प्रयासमा।
र कुनै कथा त्यही मान्छेको खोजीमा हुन्छ, जसलाई आफ्नो संसार ठानेर जीवनभर साथ दिने सपना देखिएको हुन्छ।
यो पनि त्यस्तै एउटा कथा हो।
सानैदेखिको सपना
सानैदेखि उसको रुचि अरू बच्चाको भन्दा अलि फरक थियो। उसलाई व्यापार मन पर्थ्यो। नयाँ कुरा सिक्न मन पर्थ्यो। केही आफ्नै गर्नुपर्छ भन्ने सोच बाल्यकालदेखि नै थियो।
सँगसँगै संगीतप्रति पनि उसको गहिरो रुचि थियो। संगीत सुन्नु मात्र होइन, केही सिर्जना गर्ने सपना पनि थियो।
समय बित्दै गयो। विद्यालय जीवन पूरा हुँदै गयो।
SLC पछि जीवनले उसलाई किताबभन्दा बाहिरको अर्को पाठ पढाउन थाल्यो। उसले काम गर्न थाल्यो। प्राविधिक काम सिक्यो।
हातले काम गर्दै अनुभव बटुल्यो। उसको परिवारसँग त्यसबेला तीनवटा व्यवसाय थिए। जीवन सामान्य गतिमा चलिरहेको थियो।
उसलाई लाग्थ्यो— “अहिले मेहनत गरियो भने भोलि अझ राम्रो हुन्छ।” तर जीवनले अर्को निर्णय गरिसकेको रहेछ।
एकैपटक सबै कुरा ढल्यो
ऊ कक्षा १२ मा पढिरहेको समय थियो। एक दिन अचानक परिवारका सबै व्यवसाय संकटमा परे। जुन व्यवसायमा विश्वास थियो, त्यही डुब्न थाल्यो।
जसलाई आफ्ना मानिएका थिए, उनीहरूबाटै धोका आयो। जसलाई विश्वास गरेर जिम्मेवारी दिइएको थियो, उनीहरूले त्यही विश्वास तोडिदिए।
एकपछि अर्को समस्या थपिँदै गयो। केही समयमै परिवारको आर्थिक अवस्था पूर्ण रूपमा बदलियो। हिजोसम्म सामान्य देखिएको जीवन अब दैनिक खर्च कसरी चलाउने भन्ने प्रश्नमा आइपुग्यो।
घरमा पैसा थिएन। आम्दानीको भरपर्दो स्रोत थिएन। भविष्यको कुनै निश्चित बाटो थिएन।
त्यो उमेरमा अरू युवाहरू आफ्नो भविष्यको सपना बनाउँदै थिए। ऊ भने परिवार कसरी बचाउने भन्ने सोच्दै थियो।
पढाइपछि मजदुरी
कक्षा १२ पूरा भएपछि उसले एउटा निर्णय गर्यो— “अब जे काम भेटिन्छ, गर्छु।”
उसले कामको ठूलो–सानो हेरेन। अरूको घरमा इँटा बोक्यो। कहिले सडकमा रड राखेर ढलान गर्ने काम गर्यो।
कहिले घर बनाउने काम गर्यो। कहिले रंग लगाउने काम गर्यो।
जुन काम पाए पनि गर्यो। उसको हातमा कहिले किताब हुन्थ्यो, कहिले निर्माणको औजार।
कहिले सपना हुन्थ्यो, कहिले दिनभरको मजदुरी। तर उसले हार मानेन।
बुबा पनि दिनरात नभनी काम गर्नुहुन्थ्यो। आमाबुबाले दुःख गरिरहेको देख्दा उसलाई एउटा कुरा बारम्बार लाग्थ्यो— “मैले पनि केही गर्नैपर्छ।”
३ हजार ५ सय रुपैयाँबाट फेरि सुरुवात
समय बित्दै गयो। लगभग २०१७ तिर उसले फेरि आफ्नै केही गर्ने सोच बनायो।
तर पैसा थिएन। ठूलो व्यवसायका लागि लगानी थिएन। उसले एउटा साथीबाट ३ हजार ५ सय रुपैयाँ सापटी माग्यो। त्यति नै पैसाबाट उसले डिजिटल मार्केटिङको काम सुरु गर्यो। सामानहरू अनलाइनबाट बिक्री गर्न थाल्यो। सानो सुरुवात थियो। तर मेहनत ठूलो थियो। दिन बित्दै गए।
महिना बित्दै गए। बिस्तारै काम चल्न थाल्यो। उसले महसुस गर्न थाल्यो— “सायद जीवन फेरि बन्दैछ।”
केही वर्षको मेहनतपछि अवस्था विस्तारै सुधारिँदै गयो। त्यही समयमा उसको जीवनमा एउटा मान्छे आयो।
जसले उसलाई बुझ्थ्यो। उसको संघर्ष सुन्थ्यो। ऊ थाक्दा हौसला दिन्थ्यो। उसले पहिलोपटक महसुस गर्यो—
“सायद अब म एक्लो छैन।” उसले भविष्यको सपना देख्न थाल्यो।
व्यवसाय। परिवार। संगीत। र त्यो मान्छे। सबै कुरा एकैपटक सुन्दर देखिन थालेको थियो। तर जीवनले फेरि परीक्षा लिन बाँकी नै रहेछ।
२०१९ : संसार रोकियो
२०१९/२०२० को आसपास कोरोना महामारीका कारण संसार नै रोकियो। लकडाउन भयो। व्यवसाय बन्दजस्तै भयो। उसले केही वर्षमा कमाएको पैसा विस्तारै सकिँदै गयो।
जुन भविष्य बनाउने सोच थियो, त्यो पैसा बाँच्नका लागि खर्च हुन थाल्यो। त्यसमाथि घरमा अर्को ठूलो समस्या आयो। आमा गम्भीर स्वास्थ्य समस्यामा पर्नुभयो।
उपचारका लागि ठूलो रकम आवश्यक भयो। अपरेशनका लागि करिब ४० लाख रुपैयाँ चाहिने अवस्था आयो। त्यो रकम सुन्दा उसको दिमाग नै शून्य भयो।
“यत्रो पैसा कहाँबाट ल्याउने?” उससँग उत्तर थिएन। तर समस्या त्यतिमै रोकिएन। बुबाको कानमा पनि समस्या आयो। सुन्न गाह्रो हुँदै गयो।
डाक्टरले अपरेशन गर्नुपर्ने बताए। नत्र भविष्यमा गम्भीर समस्या हुन सक्ने चेतावनी दिइयो। त्यसका लागि पनि करिब ५ लाख रुपैयाँ आवश्यक थियो।
एकातिर आमा। अर्कोतिर बुबा। बीचमा ऊ। आफ्नो भविष्यबारे सोच्ने समयसमेत थिएन।
उसको एउटै प्रश्न थियो— “पहिला कसलाई बचाऊँ?”
त्यतिबेला उनी थिइन्
त्यो कठिन समयमा उसलाई हौसला दिने एक जना थिइन्। उसको प्रेम। उसले धेरै कुरा गर्न नसके पनि साथ दिने प्रयास गरिन्।
उसले पनि सोचेको थियो— “जिन्दगी जस्तोसुकै होस्, हामी मिलेर पार गर्छौं।” तर मानिसले सोचेजस्तो जीवन सधैं कहाँ चल्छ र?
उनले विदेश जाने निर्णय गरिन्। ऊ नेपालमै बसेर केही व्यवसाय गर्ने सोचमा थियो।
फेरि डिजिटल मार्केटिङ सुरु गर्यो। तर घरको तनाव, आमाबुबाको उपचार, आर्थिक अभाव र मानसिक दबाबबीच उसले जुन काम सुरु गर्थ्यो, त्यो सफल हुँदैनथ्यो।
एकपछि अर्को प्रयास। एकपछि अर्को असफलता। तर उसले प्रयास गर्न छोडेन।
विदेश जाने प्रयास
एक दिन उनीले उसलाई विदेश बोलाइन्। ऊ पनि विदेश गयो। त्यहाँ काम पायो।
तर उसले सोचेको जस्तो भएन। विदेशमा पुगेपछि पनि उसको मन घरमै थियो।
आमा।
बुबा।
घरको अवस्था।
सबै कुरा उसको दिमागमा घुमिरहन्थ्यो। अन्ततः ऊ नेपाल फर्कियो।
उसलाई लाग्यो— “मेरो परिवारलाई मेरो आवश्यकता छ।”
नेपाल फर्किएपछि पनि संघर्ष रोकिएन। केही महिनापछि उनी पनि नेपाल आइन्।
दुवैले बिहे गर्ने कुरा गरे। भविष्यको सपना फेरि पलायो। सायद अब सबै ठीक हुन्छ।
सायद अब दुःखको समय सकिन्छ। सायद अब दुई जना मिलेर जीवन सुरु गर्न सकिन्छ।
तर…
फेरि जीवनले अर्को मोड लियो।
त्यो एयरपोर्टको दिन
उनी फेरि विदेश जाने तयारीमा थिइन्। आमा अस्पतालमा हुनुहुन्थ्यो।
घरको अवस्था खराब थियो। ऊ आफैं भविष्यबारे अन्योलमा थियो। तर मनको एउटा कुनामा एउटा विश्वास थियो— “उनी त मेरो साथमा छिन्।”
उनी विदेश गइन्। त्यसपछि बिस्तारै सम्पर्क कम हुन थाल्यो।
फोन कम। कुरा कम। सन्देश कम।
र एक दिन… सम्पर्कजस्तै हरायो।
एउटा घर, दुईवटा अपरेशन र एउटा टुट्दै गरेको मन
यता आमाको उपचारमा पैसा सकिँदै थियो। औषधि। अस्पताल। अपरेशन। जाँच। घरको खर्च।
उसले कमाएको जति पैसा थियो, सबै परिवारको उपचारमा जान थाल्यो।
बुबाको उपचार पनि बाँकी थियो। ऊ दिनरात दौडिन्थ्यो।
कहिले अस्पताल। कहिले काम। कहिले पैसा खोज्न।
कहिले व्यवसाय सुरु गर्न। कहिले फेरि असफल भएर घर फर्किन।
उसले विभिन्न काम गर्यो। सवारी साधन चलाउने कामदेखि अन्य सानातिना कामसम्म।
तर सफलता भने टाढै रह्यो। जति प्रयास गर्यो, त्यति नै असफलता भेटिएजस्तो लाग्थ्यो। उसले विदेश जाने प्रयास पनि गर्यो।
तर त्यहाँ पनि असफल भयो। फेरि व्यवसाय सुरु गर्यो। फेरि घाटा भयो। फेरि अर्को काम। फेरि अर्को प्रयास। र फेरि असफलता। कहिलेकाहीँ उसलाई लाग्थ्यो—
“सायद मबाट केही हुँदैन।” तर अर्को बिहान फेरि उठ्थ्यो। किनकि घरमा आमा थिइन्। बुबा हुनुहुन्थ्यो।
र उनीहरूका लागि उसले हार मान्न पाउँदैनथ्यो।
एउटा फोन
विदेश गएको केही वर्षपछि अचानक उनको फोन आयो।
“मलाई माफ गर।” त्यो आवाज सुन्नासाथ उसको मनमा वर्षौँपछि एउटा उज्यालो आयो।
उसले सोचेको थियो—
“सायद सबै कुरा फेरि ठीक हुन सक्छ।”
उसले पनि भन्यो,
“हुन्छ…” केही समयका लागि उसको जीवनमा फेरि आशा आयो। फेरि प्रेमको महसुस भयो। फेरि केही सपना देख्न थाल्यो।
तर त्यो आशा लामो समय टिकेन। उनी फेरि टाढिइन्। फोन कम हुँदै गयो। कुरा बन्द हुँदै गयो। र फेरि ऊ एक्लो भयो।
त्यसपटक उसको हातबाट प्रेम मात्र गएको थिएन। उसको हिम्मत पनि बिस्तारै हराउँदै थियो।
त्यो दिन…
एक दिन उसलाई थाहा भयो— उनी नेपाल आएकी रहिछन्। कसैले खबर दिएको थिएन। तर उसको मनले अनौठो महसुस गर्यो।
सायद उनी आएकी होलिन्। सायद भेट होला। सायद पुराना कुरा फेरि मिल्लान्। त्यही आशामा ऊ उनको घर पुग्यो। उनी साँच्चै आएकी रहिछन्।
तर उसले कल्पना गरेको जस्तो भेट भएन। उनीसँग उसको राम्रोसँग कुरा पनि भएन।
बरु उसको आँखाअगाडि उनले एउटा यस्तो कुरा भनिन्, जसले वर्षौँदेखि बोकेको उसको आशा एकैछिनमा भत्कियो।
उनले भनिन्— “ तिमीले यत्रो वर्षसम्म के गरिस्? म अब तिमीसँग बस्न सक्दिनँ।”
त्यो एउटा वाक्य थियो। तर त्यसमा उसको धेरै वर्षको संघर्ष, आशा, प्रतीक्षा र प्रेम एकैपटक हारिरहेको थियो।
उसले केही जवाफ दिन सकेन। सायद भन्नका लागि धेरै कुरा थिए। तर कहिलेकाहीँ दुःख यति ठूलो हुन्छ कि शब्दहरू साना लाग्छन्।
उसले त्यसपछि के गर्यो?
उसले संसार छोडेन। उसले सपना छोडेन। उसले काम गर्न छोडेन।
उसले फेरि पनि प्रयास गर्यो। किनकि उसले जीवनमा एउटा कुरा सिकिसकेको थियो—
हार्नु र हार मान्नु एउटै कुरा होइन। उसले धेरै पटक हार्यो। व्यवसायमा हार्यो। पैसामा हार्यो। विदेश जाने प्रयासमा हार्यो। सम्बन्धमा हार्यो। तर हरेकपटक फेरि उठ्ने प्रयास गर्यो।
उसले आफ्नो परिवारका लागि आफूलाई सम्हाल्यो। बुबाआमाको उपचारका लागि दौडिरह्यो। र आफूभित्र कतै बाँकी रहेको सपनालाई पनि मर्न दिएन।
अन्तिम कुरा
आज पनि उसले आफ्नो विगत सम्झन्छ। ती तीनवटा व्यवसाय। त्यसपछि आएको आर्थिक संकट। अरूको घरमा बोकेको इँटा। सडकमा गरेको मजदुरी।
३ हजार ५ सय रुपैयाँबाट सुरु गरेको व्यवसाय। डिजिटल मार्केटिङ। कोरोनाले खोसेको कमाइ। आमाको उपचार। बुबाको उपचार।
विदेश जाने र फर्किने यात्रा। र त्यो मान्छे…
जसलाई उसले आफ्नो संसार ठानेको थियो। कहिलेकाहीँ ऊ सोच्न सक्छ— “यदि त्यतिबेला उनले साथ दिएको भए?”
तर अब त्यो प्रश्नको उत्तर खोजेर पनि उसको विगत फर्किने छैन। सायद जीवनको सबैभन्दा कठोर सत्य यही हो—
हामीले जसलाई आफ्नो अन्तिम गन्तव्य ठान्छौँ, त्यो मान्छे कहिलेकाहीँ हाम्रो यात्राको एउटा अध्याय मात्र भएर जान्छ।
तर अध्याय सकिँदैमा किताब सकिँदैन। उसको जीवन अझै बाँकी छ।
उसका सपना अझै बाँकी छन्। संगीत अझै बाँकी छ। व्यवसाय गर्ने चाहना अझै बाँकी छ।
र सबैभन्दा ठूलो कुरा— उसले आफूलाई फेरि उठाउने मौका अझै पाएको छ। किनकि जिन्दगीले उसलाई धेरैपटक रुवायो होला।
धेरैपटक हरायो होला। धेरैपटक एक्लो बनायो होला। तर एउटा कुरा उसले अझै गर्न सक्छ—
फेरि उठ्न सक्छ। र सायद कुनै दिन पछाडि फर्केर हेर्दा उसले भन्नेछ—
“जसलाई आफ्नो संसार ठानेँ, त्यो मेरो संसार रहेनछ। तर त्यसलाई गुमाएपछि मैले आफ्नो संसार आफैं बनाउन सिकेँ।”
