कुशे औँसी किन मनाइन्छ? यस्तो छ बुबाको मुख हेर्ने दिनको धार्मिक र सांस्कृतिक महत्व

काठमाडौं । आज भाद्र कृष्ण औँसी अर्थात् कुशे औँसी तथा बुबाको मुख हेर्ने दिन। नेपाली समाजमा बुबाप्रति सम्मान, श्रद्धा र कृतज्ञता व्यक्त गर्ने विशेष दिनका रूपमा यो पर्व मनाइन्छ। यस दिन छोराछोरीले आफ्ना बुबालाई मिठा परिकार, नयाँ कपडा तथा विभिन्न सामग्री दिएर सम्मान गर्ने र आशीर्वाद लिने चलन छ।

कुशे औँसीलाई केवल जीवित बुबाको सम्मान गर्ने दिनका रूपमा मात्र लिइँदैन। आफ्ना दिवंगत बुबा तथा पितृहरूको सम्झना गर्ने दिनका रूपमा पनि यसको विशेष धार्मिक महत्व रहेको छ। बुबा नहुनेहरूले गोकर्णलगायत पवित्र तीर्थस्थलमा पुगेर स्नान, तर्पण, श्राद्ध तथा दान गर्ने परम्परा छ।

किन मनाइन्छ कुशे औँसी?

हिन्दु धार्मिक परम्परामा औँसीलाई पितृसँग जोडिएको महत्वपूर्ण तिथिका रूपमा लिइन्छ। भाद्र कृष्ण औँसीलाई विशेषगरी पितृप्रति श्रद्धा व्यक्त गर्ने दिन मानिन्छ। यही कारण जीवित बुबाको सम्मानसँगै दिवंगत पितृहरूको सम्झना र तर्पण गर्ने परम्परा पनि यस दिनसँग जोडिएको छ।

यस दिन कुश घरमा भित्र्याउने चलन भएकाले यसलाई कुशे औँसी भनिएको हो। धार्मिक कार्य तथा पितृकार्यमा कुशलाई पवित्र वनस्पतिका रूपमा प्रयोग गरिन्छ। सनातन परम्परामा कुशको विशेष धार्मिक महत्व रहेको मानिन्छ।

कसरी मनाइन्छ?

बुबा हुने छोराछोरीले बिहानै बुबालाई भेटेर सम्मान गर्ने, मिठा परिकार खुवाउने, नयाँ कपडा तथा आवश्यक सामग्री दिने र बुबाको आशीर्वाद लिने गर्छन्। विवाह भएर टाढा गएका छोरी–चेलीहरू पनि सकेसम्म माइती पुगेर बुबालाई भेट्ने र सम्मान गर्ने परम्परा छ।

बुबा बितिसकेकाहरूले भने पितृको सम्झनामा श्राद्ध, तर्पण तथा दान गर्ने गर्छन्। काठमाडौंको गोकर्ण क्षेत्रमा यस अवसरमा विशेष भीड लाग्ने परम्परा रहेको संस्कृतिविद्हरू बताउँछन्।

बुबाको मुख हेर्ने दिनको सन्देश

कुशे औँसीले परिवारमा माता–पिताप्रति सम्मान, कृतज्ञता र पारिवारिक सम्बन्धको महत्व सम्झाउने सन्देश दिन्छ। नेपाली संस्कृतिमा माता–पितालाई उच्च सम्मान दिने परम्परा रहेकाले बुबाको सम्मानका लागि विशेष दिन छुट्याइएको मानिन्छ।

त्यसैले कुशे औँसी केवल एउटा पर्व मात्र नभई आफ्ना बुबाले परिवारका लागि गरेको त्याग, माया र योगदानलाई सम्झिने तथा उहाँप्रति सम्मान व्यक्त गर्ने महत्वपूर्ण नेपाली सांस्कृतिक दिनका रूपमा स्थापित छ।