काठमाडौं । नेपालमा आज राष्ट्रिय बाल दिवस विभिन्न कार्यक्रम आयोजना गरी मनाइँदैछ । बालबालिकाको अधिकार, सुरक्षा, शिक्षा, स्वास्थ्य तथा उनीहरूको समग्र विकासप्रति सचेतना फैलाउने उद्देश्यले हरेक वर्ष बाल दिवस मनाउने गरिन्छ ।
बालबालिका देशको भविष्य मात्र नभई वर्तमान समाजका महत्वपूर्ण सदस्यसमेत हुन् । उनीहरूलाई सुरक्षित वातावरणमा हुर्कन पाउने, गुणस्तरीय शिक्षा हासिल गर्ने, स्वास्थ्य उपचार पाउने, आफ्नो विचार व्यक्त गर्ने तथा हिंसा, शोषण र विभेदबाट मुक्त हुने अधिकार रहेको छ ।
बाल दिवसको अवसरमा विद्यालय, स्थानीय तह तथा विभिन्न संघसंस्थाले बालबालिकालाई केन्द्रित गरेर विविध कार्यक्रम आयोजना गर्ने गरेका छन् । चित्रकला, वक्तृत्वकला, कविता, खेलकुद, सांस्कृतिक प्रस्तुति तथा बालअधिकारसम्बन्धी सचेतनामूलक कार्यक्रममार्फत दिवस मनाउने गरिन्छ ।
नेपालको संविधानले बालबालिकाको हकलाई मौलिक हकका रूपमा सुनिश्चित गरेको छ । प्रत्येक बालबालिकालाई नाम र जन्मदर्ताको अधिकार, शिक्षा, स्वास्थ्य, पालनपोषण, उचित हेरचाह तथा सर्वाङ्गीण विकासको हक प्रदान गरिएको छ ।
त्यसैगरी बालबालिकालाई जोखिमपूर्ण काममा लगाउन, बालविवाह गर्न, बेचबिखन तथा ओसारपसार गर्न, अपहरण गर्न वा उनीहरूमाथि कुनै पनि प्रकारको हिंसा, शोषण तथा दुर्व्यवहार गर्न नहुने कानुनी व्यवस्था छ ।
तर कानुनी तथा नीतिगत व्यवस्था हुँदाहुँदै पनि नेपालमा अझै धेरै बालबालिका गरिबी, बालश्रम, हिंसा, दुर्व्यवहार, बालविवाह तथा शिक्षाबाट वञ्चित हुनेजस्ता समस्याको सामना गरिरहेका छन् । बाल दिवसले यस्ता समस्या समाधानका लागि राज्य, परिवार, विद्यालय र समाज सबैको जिम्मेवारी सम्झाउने अवसर प्रदान गर्छ ।
बालबालिकाको भविष्य सुरक्षित बनाउन उनीहरूलाई केवल किताबी ज्ञानमा सीमित नराखी आफ्नो प्रतिभा र क्षमता विकास गर्ने अवसर दिन आवश्यक छ । उनीहरूको कुरा सुन्ने, निर्णय प्रक्रियामा सहभागिता गराउने र सुरक्षित तथा सम्मानजनक वातावरण निर्माण गर्नु पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण मानिन्छ ।
आजको दिन बालबालिकाका लागि कार्यक्रम आयोजना गरेर मात्र दिवस मनाउनुको सट्टा उनीहरूको अधिकार व्यवहारमै सुनिश्चित गर्ने प्रतिबद्धता जनाउने दिनका रूपमा लिनुपर्ने आवश्यकता छ । प्रत्येक बालबालिकाले समान अवसर र सम्मान पाउने वातावरण निर्माण भए मात्रै बाल दिवसको वास्तविक उद्देश्य पूरा हुने देखिन्छ ।
Add Comment