काठमाडौं । हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको महत्वपूर्ण धार्मिक परम्परा सोह्रश्राद्ध अर्थात् पितृ पक्ष असोज ११ गतेदेखि सुरु हुँदैछ। यस अवधिमा दिवंगत पितृहरूको सम्झना गर्दै तर्पण, पिण्डदान तथा श्राद्ध गर्ने परम्परा रहेको छ।
किन गरिन्छ सोह्रश्राद्ध ?
वैदिक सनातन परम्परामा आफ्ना दिवंगत पूर्वजप्रति श्रद्धा र कृतज्ञता व्यक्त गर्न श्राद्ध गर्ने चलन छ। पितृहरूको सम्झनामा श्रद्धापूर्वक तर्पण, पिण्डदान र दान गरिने भएकाले यसलाई श्राद्ध भनिएको धार्मिक मान्यता छ।
सोह्रश्राद्धका क्रममा आफ्नो परिवारमा दिवंगत भएका पितृहरूको तिथिअनुसार श्राद्ध गर्ने गरिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार यसबाट पितृको आत्माको शान्ति र तृप्तिको कामना गरिन्छ।
कसरी गरिन्छ श्राद्ध ?
सामान्यतया पितृको मृत्यु भएको तिथिअनुसार श्राद्ध गर्ने परम्परा छ। श्राद्धमा पितृलाई सम्झेर तर्पण तथा पिण्डदान गरिन्छ। धार्मिक विधिअनुसार कुश, तिल, जललगायत सामग्री प्रयोग गरिन्छ भने ब्राह्मणलाई भोजन तथा दान दिने परम्परा पनि रहेको छ।
श्राद्ध गर्ने व्यक्तिले परम्पराअनुसार शुद्धता कायम गरी विधिपूर्वक कर्म गर्ने गर्छन्। स्थान र समुदायअनुसार श्राद्धको विधिमा केही भिन्नता पनि पाइन्छ।
१६ दिन नै किन ?
पितृ पक्षमा विभिन्न तिथिअनुसार पितृहरूको श्राद्ध गरिन्छ। आश्विन कृष्ण पक्षदेखि औँसीसम्मको यो अवधिलाई सामान्य रूपमा सोह्रश्राद्ध भनिन्छ। यस अवधिमा आफ्नो पितृको तिथि परेको दिन मुख्य श्राद्ध गर्ने परम्परा छ।
धार्मिक परम्पराअनुसार पितृपक्षलाई दिवंगत पूर्वजलाई सम्झने विशेष समय मानिन्छ। त्यसैले यस अवधिमा विवाह, गृहप्रवेशजस्ता केही शुभकार्य नगर्ने धार्मिक मान्यता पनि रहेको छ।
यस वर्ष सोह्रश्राद्ध असोज ११ गतेदेखि सुरु भई असोज २४ गते औँसी श्राद्धपछि पितृ विसर्जन गरिने पात्रोमा उल्लेख छ।
नोट: श्राद्धको विधि परिवार, सम्प्रदाय र स्थानअनुसार फरक हुन सक्ने भएकाले विस्तृत कर्मकाण्डका लागि आफ्नो परम्परा जान्ने पुरोहित वा धर्मशास्त्रविद्सँग परामर्श गर्ने गरिन्छ।
