काठमाडौं । हिन्दू धार्मिक परम्परामा सातै दिनको आफ्नै धार्मिक महत्व रहेको मानिन्छ। तीमध्ये सोमबारलाई भगवान शिवको आराधना गर्ने विशेष दिनका रूपमा लिइन्छ। यस दिन भक्तजनले शिवलिंगमा जल तथा विभिन्न पूजाका सामग्री अर्पण गर्दै शिवको पूजा–आराधना गर्ने परम्परा छ। सोमबारको व्रत पनि भगवान शिवप्रति समर्पित मानिन्छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार सोमबार व्रत बस्ने तथा शिवको श्रद्धापूर्वक पूजा गर्ने परम्परा लामो समयदेखि चलिआएको छ। विभिन्न परम्परामा सोमबार व्रतका नियम र विधि फरक–फरक पाइन्छन्।
शिव पूजामा के–के चढाइन्छ ?
सोमबार बिहान स्नान गरी शुद्ध भएर भगवान शिवको पूजा गर्ने परम्परा छ। शिवलिंगमा जल अर्पण गर्नुका साथै बेलपत्र, फूल, धूप तथा दीप चढाउने गरिन्छ। भक्तजनले आफ्नो परम्परा र क्षमताअनुसार पूजा सामग्री प्रयोग गर्ने गर्छन्।
धार्मिक विधिमा शिवको मन्त्र जप, ध्यान तथा आरती गर्ने चलन पनि छ। कतिपय भक्तजनले सोमबार व्रत बसेर साँझ पूजा गरेपछि व्रत समापन गर्ने परम्परा अपनाउँछन्।
सोमबारलाई शिवसँग किन जोडिन्छ ?
हिन्दू धार्मिक परम्परामा सोमबारलाई ‘सोम’ अर्थात् चन्द्रमासँग पनि जोडिएको पाइन्छ। धार्मिक कथाअनुसार चन्द्रदेवले भगवान शिवको आराधना गरेपछि शिवले उनलाई आफ्नो शिरमा धारण गरेको मान्यता छ। यही कारण शिवलाई ‘चन्द्रशेखर’ र ‘सोमेश्वर’ जस्ता नामले समेत सम्बोधन गरिन्छ।
यसै धार्मिक विश्वासका आधारमा सोमबार शिवसँगै चन्द्रदेवको स्मरण र पूजा गर्ने परम्परा पनि केही समुदायमा रहेको पाइन्छ।
व्रत बस्दा के गर्ने ?
सोमबार व्रत बस्नेहरूले बिहान स्नान गरी शिवको ध्यान र पूजा गर्ने गर्छन्। आफ्नो स्वास्थ्य र धार्मिक परम्पराअनुसार फलाहार वा अन्य निर्धारित आहार लिने चलन पनि विभिन्न समुदायमा छ। व्रतको विधि सबै ठाउँमा एउटै नहुने भएकाले आफ्नो परिवार तथा परम्पराअनुसार पूजा गर्ने गरिन्छ।
धार्मिक विश्वासमा व्रत र पूजालाई मनको शान्ति, आत्मसंयम र भगवानप्रतिको श्रद्धासँग जोडेर हेरिन्छ। त्यसैले सोमबारको पूजा केवल कर्मकाण्डका रूपमा नभई श्रद्धा र आस्थाका साथ गर्ने परम्परा रहेको पाइन्छ।
