काठमाडौं । हिन्दू धर्ममा साताको प्रत्येक दिनलाई कुनै न कुनै देवी–देवतासँग जोडेर हेर्ने गरिन्छ। त्यसमध्ये आइतबार सूर्यदेवको उपासना गर्ने दिनका रूपमा विशेष महत्व राख्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार सूर्यलाई ऊर्जा, प्रकाश, स्वास्थ्य, आत्मविश्वास र समृद्धिको प्रतीक मानिन्छ।
आइतबार बिहान सूर्योदयको समयमा सूर्यदेवलाई जल अर्पण गर्ने, पूजा गर्ने तथा व्रत बस्ने परम्परा विभिन्न हिन्दू समुदायमा पाइन्छ। ज्योतिष तथा धार्मिक मान्यतामा सूर्यलाई व्यक्तिको प्रतिष्ठा, आत्मबल र नेतृत्वसँग समेत जोडेर हेरिन्छ।
सूर्यदेवलाई जल चढाउने चलन
आइतबार बिहान स्नान गरी सफा भएर तामाको लोटामा पानी लिएर सूर्यतर्फ फर्किएर अर्घ्य दिने परम्परा छ। कतिपयले पानीमा रातो फूल, अक्षता वा चन्दन राखेर सूर्यदेवलाई अर्पण गर्ने गर्छन्। त्यसपछि ‘ॐ सूर्याय नमः’, ‘ॐ आदित्याय नमः’ जस्ता मन्त्र जप गर्ने धार्मिक चलनसमेत रहेको छ।
सूर्यदेवको पूजा गर्दा के लाभ हुने मान्यता छ?
धार्मिक मान्यताअनुसार आइतबार सूर्यदेवको पूजा तथा व्रत गर्नाले—
- स्वास्थ्य र आरोग्य प्राप्त हुने
- आत्मविश्वास र सकारात्मक सोच बढ्ने
- मान–सम्मान तथा प्रतिष्ठा प्राप्त हुने
- काममा सफलता र प्रगति हुने
- परिवारमा सुख–शान्ति कायम हुने
- आर्थिक समृद्धि प्राप्त हुने
- नकारात्मकता कम हुने
जस्ता लाभ प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। केही धार्मिक ग्रन्थ तथा व्रत परम्परामा सूर्य उपासनालाई आरोग्य, सुख–समृद्धि र आध्यात्मिक कल्याणसँग जोडिएको पाइन्छ।
आइतबार व्रत बस्ने परम्परा
सूर्यदेवलाई समर्पित आइतबारको व्रत पनि हिन्दू धार्मिक परम्परामा उल्लेख गरिएको छ। व्रत बस्ने व्यक्तिले बिहानै स्नान गरी सूर्यदेवको पूजा गर्ने र अर्घ्य दिने गर्छन्। विभिन्न स्थान तथा परम्पराअनुसार व्रतको विधि र खानपानमा भने फरक हुन सक्छ।
श्रद्धा र परम्परासँग जोडिएको पूजा
सूर्यदेवको पूजा धार्मिक आस्थासँग सम्बन्धित विषय हो। त्यसैले यसबाट प्राप्त हुने स्वास्थ्य, आर्थिक लाभ वा अन्य परिणामलाई वैज्ञानिक रूपमा निश्चित हुने कुरा नभई धार्मिक विश्वास र परम्पराका रूपमा बुझ्नुपर्छ।
आइतबार बिहान केही समय सूर्यको प्रकाशमा शान्त रूपमा प्रार्थना गर्ने, सकारात्मक सोच राख्ने र दिनको सुरुवात राम्रो मानसिकताका साथ गर्ने अभ्यासले दैनिक जीवनमा सकारात्मक वातावरण बनाउन भने सहयोग गर्न सक्छ।
