काठमाडौं । मौसममा विस्तारै चिसोपन महसुस हुन थालेसँगै जाडोयाम नजिकिँदै छ। मौसम परिवर्तनसँगै दम अर्थात् अस्थमा भएका व्यक्तिले आफ्नो स्वास्थ्यमा अहिलेदेखि नै ध्यान दिनु आवश्यक हुन्छ। चिसो हावा, धुलो–धुवाँ, वायु प्रदूषण र रुघाखोकीजस्ता समस्याले कतिपय दमका बिरामीमा लक्षण बढाउन सक्छन्।
दम भएका व्यक्तिमा खोकी लाग्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, छाती कस्सिएको महसुस हुने तथा सास फेर्दा घ्यारघ्यार आवाज आउनेजस्ता लक्षण देखिन सक्छन्। सबै व्यक्तिमा एउटै कारणले समस्या बढ्दैन, त्यसैले आफूलाई असर गर्ने कारण पहिचान गर्नु महत्वपूर्ण हुन्छ।
जाडो सुरु हुनुअघि नै के गर्ने ?
मौसम चिसिँदै गएपछि बिहान–बेलुका चिसो हावा बढी महसुस हुन सक्छ। बाहिर निस्कँदा नाक र मुखलाई हल्का कपडाले छोपेर चिसो हावा सीधै श्वासप्रश्वासमा प्रवेश गर्न नदिने प्रयास गर्न सकिन्छ।
डाक्टरले नियमित प्रयोग गर्न दिएको इन्हेलर वा अन्य औषधि छ भने आफूखुसी बन्द गर्नु हुँदैन। औषधिको मात्रा परिवर्तन गर्नुपरेमा चिकित्सकसँग सल्लाह लिनुपर्छ।
जाडोयाममा रुघाखोकी तथा अन्य श्वासप्रश्वाससम्बन्धी संक्रमणबाट पनि सावधानी अपनाउनुपर्छ। हात सफा राख्ने, बिरामी व्यक्तिसँग अनावश्यक नजिकको सम्पर्कबाट बच्ने र चिकित्सकले सुझाव दिएका खोपबारे जानकारी लिनु उपयोगी हुन्छ।
घरभित्र पनि सावधानी आवश्यक
जाडोमा झ्यालढोका लामो समय बन्द राख्दा घरभित्रको हावा कम चल्ने हुन सक्छ। धुलो, ढुसी, धुवाँ वा अन्य एलर्जीका कारण दमका लक्षण बढ्न सक्ने भएकाले घरको वातावरण सफा र हावायुक्त राख्नु राम्रो हुन्छ।
सिरक, कम्बल, ओछ्यान तथा पर्दामा जम्मा हुने धुलो पनि नियमित सफा गर्नुपर्छ। घरमा धूम्रपान नगर्ने र दाउरा वा अन्य स्रोतबाट निस्कने धुवाँबाट टाढा रहने कुरामा पनि ध्यान दिनुपर्छ।
लक्षण देखिए बेवास्ता नगर्नुहोस्
सामान्यभन्दा बढी खोकी लाग्ने, सास फेर्न कठिन हुने, छाती कस्सिने वा घ्यारघ्यार बढ्दै जाने भए चिकित्सकसँग परामर्श लिनुपर्छ। सास फेर्न अत्यन्तै कठिन हुने वा बोल्नसमेत गाह्रो हुने अवस्था आएमा तत्काल स्वास्थ्य सहायता लिन आवश्यक हुन्छ।
जाडो आउनुअघि नै आफ्नो दम बढाउने कारण पहिचान गर्ने, चिकित्सकले दिएको उपचार योजना पालना गर्ने र आवश्यक औषधि उपलब्ध अवस्थामा राख्ने बानीले समस्या नियन्त्रणमा राख्न सहयोग गर्न सक्छ।