काठमाडौं । जोर्नी दुख्ने, बिहान उठ्दा हातखुट्टा चलाउन गाह्रो हुने वा जोर्नी सुन्निने समस्या धेरैले सामान्य दुखाइ ठानेर बेवास्ता गर्ने गर्छन्। तर यस्ता लक्षण निरन्तर देखिन थालेमा बाथ रोगसँग सम्बन्धित समस्या हुन सक्ने भएकाले स्वास्थ्य परीक्षण आवश्यक हुन्छ।
बाथ रोग एउटै प्रकारको रोग नभई जोर्नी, हड्डी, मांसपेशी तथा त्यस वरिपरिका तन्तुमा असर गर्ने विभिन्न अवस्थालाई बुझाउने व्यापक शब्द हो। ओस्टियोआर्थराइटिस र रुमेटोइड आर्थराइटिस यसअन्तर्गत देखिने प्रमुख अवस्थामध्ये हुन्।
कस्ता लक्षण देखिन सक्छन् ?
बाथसँग सम्बन्धित रोगअनुसार लक्षण फरक हुन सक्छन्। सामान्यतया जोर्नीमा दुखाइ, कडापन, सुन्निने, छुँदा दुख्ने तथा चलाउन कठिन हुने समस्या देखिन सक्छ।
रुमेटोइड आर्थराइटिसमा विशेषगरी हात, नाडी, खुट्टा, घुँडा, कुहिनो र काँधका जोर्नी प्रभावित हुन सक्छन्। कतिपय अवस्थामा दुवैपट्टिका समान जोर्नीमा समस्या देखिन सक्छ।
ओस्टियोआर्थराइटिसमा भने घुँडा, कम्मर, मेरुदण्ड तथा हातका साना जोर्नी बढी प्रभावित हुने गर्छन्। समयसँगै दुखाइ र चलायमानतामा समस्या बढ्न सक्छ।
किन हुन्छ बाथ ?
बाथका सबै प्रकारको एउटै कारण हुँदैन। उमेर बढ्दै जानु, जोर्नीमा पहिले चोट लाग्नु, अत्यधिक भार वा दोहोरिने दबाब, बढी तौल तथा केही आनुवंशिक कारणले जोखिम बढाउन सक्छ। रुमेटोइड आर्थराइटिसमा धूम्रपान, मोटोपन तथा वायु प्रदूषणजस्ता कारण पनि जोखिमसँग सम्बन्धित देखिएका छन्।
उपचार सम्भव छ ?
बाथको प्रकारअनुसार उपचार फरक हुन्छ। प्रारम्भमै रोग पहिचान गरी चिकित्सकको सल्लाहअनुसार उपचार सुरु गर्दा लक्षण नियन्त्रण गर्न र जोर्नीमा हुने थप क्षति कम गर्न सहयोग पुग्न सक्छ। औषधिसँगै आवश्यकताअनुसार फिजियोथेरापी तथा पुनर्स्थापना उपचार पनि प्रयोग गरिन्छ। गम्भीर अवस्थामा शल्यक्रियासमेत आवश्यक पर्न सक्छ।
नियमित शारीरिक गतिविधि, स्वस्थ तौल कायम राख्ने, पौष्टिक खाना खाने र जोर्नीमा अनावश्यक दबाब नदिने बानीले पनि व्यवस्थापनमा सहयोग पुर्याउन सक्छ।
जोर्नीको दुखाइ वा कडापन लामो समयसम्म रहिरहेमा आफैं औषधि सेवन गर्नुको सट्टा चिकित्सकसँग परामर्श गर्नु उपयुक्त हुन्छ। विशेषगरी जोर्नी सुन्निने, लगातार दुख्ने वा दैनिक काम गर्नसमेत कठिन हुने अवस्था देखिएमा स्वास्थ्य परीक्षणमा ढिलाइ गर्नु हुँदैन।
