मुटु रोगको जोखिम बढाउने यी कारण, शरीरमा देखिन्छन् यस्ता संकेत

काठमाडौं । हृदय तथा रक्तनलीसँग सम्बन्धित रोगलाई समग्रमा हृदय रोग अर्थात् कार्डियोभास्कुलर डिजिज भनिन्छ। हृदयाघात, स्ट्रोक, उच्च रक्तचाप, मुटुको रक्तनलीमा समस्या तथा मुटुको भल्भसम्बन्धी रोग यसअन्तर्गत पर्छन्। विश्व स्वास्थ्य संगठन (WHO) का अनुसार हृदय तथा रक्तनलीसम्बन्धी रोग विश्वभर मृत्युको प्रमुख कारणमध्ये एक हो।

हृदय रोगको जोखिम बढाउने प्रमुख कारणमा धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन, अस्वस्थ खानपान, अत्यधिक नुन तथा बोसोयुक्त खाना, शारीरिक गतिविधिको कमी, अत्यधिक मदिरा सेवन र मोटोपना रहेका छन्। उच्च रक्तचाप, मधुमेह र रगतमा बोसोको मात्रा बढ्नुले पनि हृदय रोगको जोखिम बढाउन सक्छ।

कस्ता लक्षण देखिन सक्छन्?

हृदयाघात हुँदा छातीको बीच भागमा दुख्ने वा असहज महसुस हुने, हात वा काँध, ढाड, घाँटी वा जबडातर्फ दुखाइ फैलिने, सास फेर्न गाह्रो हुने, चिसो पसिना आउने, वाकवाकी हुने, चक्कर लाग्ने वा बेहोस हुनेजस्ता लक्षण देखिन सक्छन्।

तर सबैमा एउटै प्रकारका लक्षण देखिन्छन् भन्ने हुँदैन। केही अवस्थामा हृदयसम्बन्धी समस्या पहिले स्पष्ट लक्षण नदेखाई पनि हुन सक्छ। त्यसैले जोखिम भएका व्यक्तिले नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराउनु महत्वपूर्ण हुन्छ।

उच्च रक्तचाप पनि महत्वपूर्ण जोखिम

उच्च रक्तचाप धेरै मानिसमा कुनै स्पष्ट लक्षणबिना नै हुन सक्छ। त्यसैले रक्तचाप नियमित जाँच गर्नु यसको पहिचान गर्ने महत्वपूर्ण उपाय हो। उपचार नगरेको उच्च रक्तचापले हृदयाघात, स्ट्रोक, मुटु तथा मिर्गौलामा समस्या निम्त्याउन सक्छ।

कसरी जोगिने?

हृदय रोगको जोखिम घटाउन धूम्रपान तथा सुर्तीजन्य पदार्थ त्याग्ने, नुन कम खाने, फलफूल र तरकारी बढी खाने, नियमित शारीरिक गतिविधि गर्ने, स्वस्थ तौल कायम राख्ने र मदिराको हानिकारक प्रयोगबाट बच्ने जस्ता उपाय उपयोगी हुन्छन्। उच्च रक्तचाप, मधुमेह वा कोलेस्ट्रोलको समस्या भए स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाहअनुसार उपचार र नियमित परीक्षण गर्नुपर्छ।

छाती दुख्ने, सास फेर्न गाह्रो हुने, अत्यधिक पसिना आउने, बेहोस हुने वा हृदयाघातको शंका लाग्ने लक्षण देखिएमा घरमै पर्खेर नबस्ने र तत्काल स्वास्थ्य संस्थामा पुग्नु आवश्यक हुन्छ।