काठमाडौँ । हिन्दु धर्ममा भगवान् शिवका विभिन्न स्वरूपको विशेष महत्व रहेको पाइन्छ। तीमध्ये कालभैरवलाई भगवान् शिवको उग्र तथा शक्तिशाली स्वरूपका रूपमा पूजा गर्ने परम्परा छ। विशेषगरी शनिबार कालभैरवको पूजा, आराधना तथा दर्शन गर्ने चलन नेपालसहित हिन्दु धर्मावलम्बी समुदायमा रहँदै आएको छ।
धार्मिक मान्यताअनुसार कालभैरवलाई धर्म, न्याय र सुरक्षाका देवताका रूपमा लिइन्छ। भैरवलाई अधर्म, अन्याय तथा नकारात्मक शक्तिमाथि विजय प्राप्त गर्ने शक्तिका रूपमा समेत श्रद्धा गरिन्छ। त्यसैले भक्तजनले आफू र आफ्नो परिवारको सुरक्षा, शान्ति तथा सुख–समृद्धिको कामना गर्दै कालभैरवको पूजा गर्ने गर्छन्।
शनिबार बिहान स्नान गरी शुद्ध भएर कालभैरवको पूजा गर्ने परम्परा छ। घरमा कालभैरवको तस्वीर वा मूर्ति राखेर धूप–दीप बाल्ने, फूल, अक्षता, कालो तिल तथा फलफूल अर्पण गर्ने गरिन्छ। कतिपय परम्परामा तोरीको तेलको दीपक बाल्ने चलनसमेत रहेको पाइन्छ।
पूजाका क्रममा भगवान् कालभैरवको ध्यान तथा मन्त्र जप गर्ने र सम्भव भए कालभैरवाष्टकम् पाठ गर्ने धार्मिक प्रचलन छ। भक्तजनले आफ्नो मनोकामना व्यक्त गर्दै जीवनमा आइपर्ने भय, बाधा तथा नकारात्मकताबाट रक्षा होस् भनेर प्रार्थना गर्ने गर्छन्।
नेपालमा काठमाडौं उपत्यकासहित विभिन्न स्थानमा रहेका भैरव मन्दिरमा शनिबार भक्तजनको विशेष उपस्थिति हुने गर्छ। स्थानीय परम्परा र मन्दिरअनुसार पूजा विधि तथा चढाइने सामग्रीमा केही भिन्नता पाइन्छ। त्यसैले पूजा गर्दा आफ्नो परिवार, समुदाय वा सम्बन्धित मन्दिरमा चलिआएको परम्परालाई प्राथमिकता दिने गरिन्छ।
धार्मिक विश्वासअनुसार कालभैरवको आराधना गर्नाले भय तथा बाधाबाट मुक्ति, मनमा शान्ति र नकारात्मक शक्तिबाट सुरक्षा प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ। यस्ता मान्यता भने धार्मिक आस्था र परम्परामा आधारित छन्।
कालभैरवको पूजा केवल बाहिरी विधिभन्दा पनि सत्य, अनुशासन, धर्म र सदाचारको मार्गमा हिँड्ने संकल्पसँग जोडेर हेर्ने धार्मिक धारणा पनि पाइन्छ। त्यसैले शनिबार कालभैरवको आराधना गर्दा श्रद्धासँगै असल कर्म गर्ने र अरूप्रति सद्भाव राख्ने संकल्प गर्नु महत्वपूर्ण मानिन्छ।
