बंगलादेशमा बीएनपीको जितले बंगालको खाडीमा त्रिकोणीय प्रतिस्पर्धाको सुरुवात

ढाका । बंगलादेशको चुनावमा बीएनपी (बंगलादेश राष्ट्रवादी पार्टी) को ठूलो जितसँगै यस क्षेत्रमा यसको प्रभावको बारेमा छलफल सुरु भएको छ । बीएनपी नेता तारिक रहमान प्रधानमन्त्री बनेपछि बंगलादेशको छिमेकी देशहरूसँगको सम्बन्धमा परिवर्तन आउने मात्र होइन, बंगालको खाडीमा रस्साकस्सी पनि बढ्ने छ ।

बीएनपी सत्तामा फर्किएपछि र जमात–ए–इस्लामी मुख्य प्रतिपक्ष बन्दै जाँदा, बंगालको खाडी चीन, अमेरिका र भारतको लागि युद्धभूमि बन्न सक्छ । सन्डे गार्जियनका अनुसार बंगालको खाडीमा त्रिकोणीय रस्साकस्सी हुने सम्भावना छ, जसले भारतको जमिन र समुद्री सिमानामा सुरक्षा चिन्ता बढाएको छ । पश्चिम बंगाल, आसाम र सिलिगुडी करिडोर (कुखुराको घाँटी) मा भारतको आन्तरिक सुरक्षा र समुद्री अवस्थाको बारेमा चिन्ता बढ्न सक्छ । यसको प्रमुख कारण जमात–ए–इस्लामीको बढ्दो शक्ति हो ।

शेख हसिनाको डेढ दशकको शासनकालमा, बंगलादेशले सीमित सन्तुलन कार्यमा संलग्न रह्यो । उनले चीनसँग गहिरो आर्थिक र सैन्य सम्बन्ध विकास गरे, जबकि सुरक्षामा भारतसँग बलियो राजनीतिक पङ्क्तिबद्धता कायम राखेको थियो । साथै, लोकतन्त्र र मानव अधिकारका विषयमा उनको अमेरिकासँग तनावपूर्ण सम्बन्ध थियो । अगस्ट २०२४ मा सत्ताबाट बाहिरिएपछि हसिनाको शासनकालमा स्थापित संरचना परिवर्तन भएको छ । यो परिवर्तनले २०२६ को चुनावको लागि आधार तयार गर्यो, जुन बीएनपीको भारी विजय र सीमा क्षेत्रमा जमातको बलियो प्रदर्शनमा देखियो । यसले देखाउँछ कि कसरी सम्पूर्ण बंगालको खाडीको मुद्दा विश्वव्यापी प्रतिद्वन्द्वितासँग जोडिएको छ ।

तारिक रहमानको नेतृत्वमा रहेको बीएनपीले अमेरिकासँग सम्बन्ध सुधार गर्ने इच्छा देखाएको छ । अमेरिकाले पनि अवामी लिगसँगको तनावभन्दा बाहिर गएर बीएनपीलाई समर्थन गरेको छ । बंगालको खाडीमा चीनको बढ्दो प्रभावको सामना गर्ने प्रयासमा अमेरिकाले विरोधी शक्तिहरूलाई चुपचाप समर्थन गरेको छ ।

चीनले बंगलादेशका सबै प्रमुख दलहरू बीएनपी र जमातसँग सावधानीपूर्वक सम्बन्ध विकास गरेको छ । बीएनपीको चीनसँगको सम्बन्ध अवामी लिग सरकारको समयदेखि नै छ । रहमानको प्रयास चिनियाँ पूँजी र सैन्य आपूर्ति लाइनहरू कायम राख्दै अमेरिका र पश्चिमी संलग्नताको लागि राजनीतिक र आर्थिक ठाउँ खोल्ने हुनेछ ।

बंगालको खाडी भारतको लागि निश्चित रूपमा धेरै महत्त्वपूर्ण छ । त्यसैले, चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकासँगै भारतले यहाँ प्रभावको लागि प्रतिस्पर्धा गर्नेछ । विशेष गरी, बीएनपीको पुनरागमन, जमातको उदय, र चीन–अमेरिकाको रस्साकस्सीले बंगालको खाडीको रणनीतिक परिदृश्यलाई परिवर्तन गर्नेछ, जसले भारतलाई असर गर्नेछ ।

नयाँ वातावरणले भारतको लागि चुनौतीहरू साथै अवसरहरू पनि प्रस्तुत गर्दछ । चीन र संयुक्त राज्य अमेरिका तीव्र प्रतिस्पर्धा गरिरहेको वातावरणमा, भारतले आफ्नो निकटता, ऊर्जा सम्बन्ध र साझा नदी प्रणालीलाई ढाकाको लागि महत्त्वपूर्ण बनाउन प्रयोग गर्न सक्छ । यद्यपि, भारतले नयाँ सरकारसँग सम्बन्ध सुधार गर्ने चुनौतीको सामना गरिरहेको छ ।-नभाटा