काठमाडौं । बडादसैँको पहिलो दिन घटस्थापनासँगै नवदुर्गामध्ये पहिलो स्वरूप शैलपुत्री देवीको पूजा आराधना गरिन्छ। नवरात्रको पहिलो दिन पूजा गरिने शैलपुत्रीलाई शक्ति, प्रकृति, पवित्रता र स्थिरताको प्रतीकका रूपमा मानिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार श्रद्धापूर्वक देवीको पूजा गर्दा सुख, शान्ति र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास छ।
‘शैलपुत्री’ शब्दको अर्थ पर्वतकी छोरी भन्ने हुन्छ। पौराणिक मान्यताअनुसार उनी हिमालयकी पुत्री हुन्। शैलपुत्री देवीको वाहन वृषभ अर्थात् साँढे हो। उनको एक हातमा त्रिशूल र अर्को हातमा कमलको फूल रहेको धार्मिक चित्रण पाइन्छ।
घटस्थापनाको दिन घरमा पूजा गर्ने स्थान सफा गरी कलश स्थापना गरिन्छ। त्यसपछि विधिअनुसार जमरा राखेर दुर्गा भवानीको आह्वान गरिन्छ। नवरात्रको पहिलो दिन शैलपुत्री देवीको स्मरण गर्दै पूजा आराधना गर्ने परम्परा छ।
शैलपुत्री देवीको पूजा कसरी गर्ने ?
सबैभन्दा पहिले बिहान उठेर स्नान गरी सफा कपडा लगाउने र पूजास्थल सफा गर्ने। त्यसपछि पूजा गर्ने स्थानमा देवीको तस्बिर वा मूर्ति राखेर दीप प्रज्वलन गर्न सकिन्छ। घटस्थापना गर्ने परम्परा भएमा शुद्ध माटो, अन्नको बीउ र कलशको व्यवस्था गरी परिवारको परम्परा तथा विधिअनुसार स्थापना गर्नुपर्छ।
देवीलाई फूल, अक्षता, चन्दन, धूप, दीप, फलफूल र नैवेद्य अर्पण गर्न सकिन्छ। त्यसपछि शैलपुत्री देवीको स्मरण गर्दै श्रद्धापूर्वक पूजा तथा प्रार्थना गरिन्छ। आफ्नो परम्पराअनुसार दुर्गा सप्तशती वा देवीसम्बन्धी मन्त्र पाठ गर्न सकिन्छ। विस्तृत वैदिक विधि गर्न चाहनेले पुरोहितको सल्लाह लिन सक्छन्।
पूजाका लागि फूल, अक्षता, चन्दन, धूप, दीप, फलफूल, नैवेद्य, जल र पूजा सामग्री आवश्यक पर्न सक्छन्। सबै सामग्री उपलब्ध नभए पनि सफा मन, श्रद्धा र आफ्नो पारिवारिक परम्पराअनुसार सरल रूपमा पूजा गर्न सकिन्छ।
शैलपुत्री देवीको पूजाले जीवनमा धैर्य, आत्मविश्वास र सकारात्मकताको प्रेरणा दिने धार्मिक विश्वास छ। नवरात्रभरि गरिने दुर्गा पूजाले शक्ति र असल कार्यप्रति समर्पणको सन्देश दिने मान्यता पनि छ।
घटस्थापनाको पहिलो दिन शैलपुत्री देवीको पूजा गर्नु नवरात्र आराधनाको सुरुवात हो। यस दिनदेखि नौ दिनसम्म नवदुर्गाका विभिन्न स्वरूपको पूजा गरिन्छ र विजयादशमीका दिन मान्यजनबाट टीका, जमरा तथा आशीर्वाद ग्रहण गरी बडादसैँ मनाइन्छ।
